Xử phạt hành chính thuế, hóa đơn: Những điểm mới quan trọng từ Nghị định 310/2025/NĐ-CP

1. Bối cảnh ban hành quy định mới về xử phạt hành chính thuế, hóa đơn

Nghị định số 125/2020/NĐ-CP là văn bản pháp lý quan trọng quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn. Tuy nhiên, trước sự thay đổi mạnh mẽ trong công tác quản lý thuế, đặc biệt là việc áp dụng hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc, một số quy định đã không còn phù hợp với thực tiễn.

Ngày 02/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Nghị định mới có hiệu lực từ ngày 16/01/2026, nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm về thuế, hóa đơn.

2. Sửa đổi, bổ sung nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn

Một trong những điểm mới quan trọng là làm rõ nguyên tắc xử phạt trong trường hợp người nộp thuế thực hiện nhiều hành vi vi phạm:

• Trường hợp khai sai nhiều chỉ tiêu trên cùng một hồ sơ thuế, người nộp thuế chỉ bị xử phạt một hành vi vi phạm hành chính theo khung tiền phạt cao nhất.
• Nếu vừa khai sai nghĩa vụ thuế vừa khai sai chỉ tiêu, cơ quan thuế chỉ xử phạt hành vi khai sai nghĩa vụ thuế.
• Người nộp thuế thực hiện nhiều hành vi vi phạm về hóa đơn trong cùng một vụ việc thì chỉ bị xử phạt đối với hành vi có mức phạt tương ứng với số lượng hóa đơn vi phạm.

Quy định này góp phần bảo đảm tính thống nhất, tránh xử phạt chồng chéo và phù hợp với nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính.

3. Quy định mới về khung tiền phạt theo số lượng hóa đơn vi phạm

Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã sửa đổi khung tiền phạt tương ứng với số lượng hóa đơn vi phạm, áp dụng cho hai nhóm hành vi chính:

• Lập hóa đơn không đúng thời điểm
• Không lập hóa đơn theo quy định

Mức phạt được phân loại chi tiết theo số lượng hóa đơn vi phạm, từ 01 số đến từ 100 số trở lên, với khung tiền phạt tăng dần. Đối với các hành vi liên quan đến hóa đơn bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, mức phạt có thể lên tới 70 – 80 triệu đồng trong trường hợp vi phạm với số lượng lớn.

Đối với tổ chức, mức phạt được áp dụng theo khung quy định; cá nhân, hộ gia đình, hộ kinh doanh bị phạt bằng 1/2 mức phạt của tổ chức.

4. Bổ sung quy định về trường hợp bất khả kháng

Nghị định mới cũng bổ sung rõ các trường hợp bất khả kháng như:

• Thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, thảm họa,
• Chiến tranh, bạo loạn, đình công,
• Các sự kiện khách quan không thể lường trước và không thể khắc phục được.

Trong những trường hợp này, người nộp thuế có thể được xem xét không xử phạt hoặc giảm nhẹ trách nhiệm, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

5. Lưu ý về điều khoản chuyển tiếp

Đối với các hành vi vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn xảy ra trước ngày 16/01/2026 nhưng được phát hiện sau thời điểm Nghị định 310/2025/NĐ-CP có hiệu lực, việc xử phạt sẽ được áp dụng theo quy định có lợi cho người vi phạm.

6. Ý nghĩa đối với người nộp thuế và doanh nghiệp

Các quy định mới về xử phạt hành chính thuế, hóa đơn giúp:

• Tăng tính minh bạch và thống nhất trong xử lý vi phạm,
• Phù hợp với bối cảnh quản lý thuế điện tử,
• Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và người nộp thuế.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động rà soát quy trình lập, sử dụng hóa đơn và kê khai thuế để hạn chế rủi ro vi phạm và tránh các mức phạt cao theo quy định mới.