Cưỡng chế nợ thuế là biện pháp hành chính được cơ quan thuế áp dụng đối với người nộp thuế khi:
Nợ tiền thuế.
Nợ tiền chậm nộp.
Nợ tiền xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
Không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
Mục tiêu của cưỡng chế là thu hồi đầy đủ các khoản phải nộp vào ngân sách nhà nước và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
Cơ quan thuế có quyền:
Trích tiền trực tiếp từ tài khoản của người nộp thuế.
Phong tỏa tài khoản tại các tổ chức tín dụng để thu hồi tiền thuế còn nợ.
Đây thường là biện pháp được áp dụng đầu tiên khi người nộp thuế còn số dư trong tài khoản.
Đối với cá nhân nợ thuế, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu đơn vị chi trả:
Khấu trừ một phần tiền lương.
Khấu trừ các khoản thu nhập khác để nộp ngân sách nhà nước.
Doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu có thể bị:
Dừng thực hiện thủ tục hải quan.
Không được thông quan hàng hóa cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định.
Cơ quan thuế có thể ban hành thông báo:
Ngừng sử dụng hóa đơn điện tử.
Ngừng quyền sử dụng hóa đơn của người nộp thuế.
Biện pháp này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bán hàng và xuất hóa đơn của doanh nghiệp.
Nếu tổ chức hoặc cá nhân khác đang quản lý tài sản của người nộp thuế, cơ quan thuế có thể:
Yêu cầu bên thứ ba chuyển tiền.
Thu hồi tài sản để nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định.
Đối với trường hợp nợ thuế kéo dài, cơ quan có thẩm quyền được phép:
Kê biên tài sản.
Tổ chức bán đấu giá tài sản.
Thu hồi số tiền nợ thuế còn thiếu.
Một điểm mới đáng chú ý của Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 là:
Cơ quan có thẩm quyền có thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với đối tượng nợ thuế theo quy định của pháp luật về phá sản.
Đây là biện pháp mạnh nhằm xử lý các trường hợp mất khả năng thanh toán và cố tình chây ì nghĩa vụ thuế.
Biện pháp cuối cùng có thể được áp dụng là:
Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Thu hồi giấy phép hoạt động kinh doanh.
Áp dụng đối với cả hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử nếu thuộc trường hợp theo quy định.
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên:
Kiểm tra số thuế phải nộp.
Theo dõi tiền chậm nộp.
Đối chiếu dữ liệu với cơ quan thuế định kỳ.
Chủ động thực hiện đầy đủ:
Thuế GTGT.
Thuế TNDN.
Thuế TNCN.
Các khoản phí, lệ phí theo quy định.
Nếu gặp khó khăn về tài chính, doanh nghiệp nên trao đổi sớm với cơ quan thuế để được hướng dẫn xử lý phù hợp, tránh phát sinh các biện pháp cưỡng chế.
Việc bị áp dụng biện pháp cưỡng chế có thể gây ra nhiều ảnh hưởng như:
Gián đoạn hoạt động kinh doanh.
Không thể xuất hóa đơn.
Ảnh hưởng dòng tiền do bị phong tỏa tài khoản.
Khó khăn trong giao dịch với ngân hàng và đối tác.
Nguy cơ mất giấy phép kinh doanh hoặc bị yêu cầu mở thủ tục phá sản.
Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch quản lý tài chính và thuế hiệu quả để hạn chế phát sinh nợ thuế.
Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 đã bổ sung và hoàn thiện các biện pháp cưỡng chế nợ thuế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế và tăng tính tuân thủ của người nộp thuế. Doanh nghiệp cần chủ động theo dõi nghĩa vụ thuế, nộp thuế đúng hạn và xử lý kịp thời các khoản nợ phát sinh để tránh bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
