Một trong những nội dung đầu tiên kế toán cần kiểm tra là chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT) đang áp dụng đối với từng hàng hóa, dịch vụ.
Trong thực tế, doanh nghiệp có thể kinh doanh nhiều nhóm sản phẩm, cung cấp nhiều loại dịch vụ khác nhau. Vì vậy, việc áp dụng một mức thuế suất chung mà không phân loại cụ thể có thể dẫn đến sai sót.
Danh mục hàng hóa, dịch vụ doanh nghiệp đang cung cấp.
Chính sách thuế GTGT áp dụng cho từng nhóm.
Các trường hợp được hưởng chính sách thuế riêng.
Sự thay đổi của chính sách thuế giữa năm 2025 và năm 2026.
Việc rà soát đúng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi xuất hóa đơn, kê khai và xác định số thuế phải nộp.
Thuế GTGT đầu vào là một nội dung kế toán cần đặc biệt quan tâm.
Không phải mọi khoản chi phí phát sinh đều mặc nhiên được khấu trừ thuế GTGT. Do đó, doanh nghiệp cần kiểm tra lại điều kiện của hóa đơn, chứng từ và các yêu cầu liên quan đến khoản chi phí đầu vào.
Hóa đơn đầu vào có đầy đủ thông tin hay không.
Chứng từ liên quan đến giao dịch có được lưu trữ đầy đủ.
Khoản chi có đáp ứng điều kiện khấu trừ theo quy định.
Việc kê khai thuế GTGT đầu vào có chính xác hay không.
Rà soát sớm giúp kế toán chủ động xử lý các sai sót về chứng từ thay vì chờ đến thời điểm quyết toán hoặc khi cơ quan thuế kiểm tra.
Bên cạnh thuế GTGT, kế toán cũng cần kiểm tra lại các khoản chi phí của doanh nghiệp khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
Việc một khoản chi thực tế phát sinh không đồng nghĩa khoản chi đó chắc chắn được tính vào chi phí được trừ.
Hồ sơ chứng minh khoản chi.
Chứng từ kế toán liên quan.
Tính đầy đủ và hợp lý của hồ sơ.
Điều kiện để khoản chi được đưa vào chi phí khi tính thuế TNDN.
Đây là nội dung quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ và hạn chế các khoản chi bị loại khi rà soát nghĩa vụ thuế.
Hóa đơn điện tử và thời điểm lập hóa đơn tiếp tục là một trong những nội dung cần được kế toán ưu tiên kiểm tra trong năm 2026.
Do mỗi hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ có đặc điểm khác nhau nên thời điểm lập hóa đơn cũng cần được xác định phù hợp với từng giao dịch.
Kế toán cần rà soát:
Quy trình xuất hóa đơn hiện tại.
Thời điểm lập hóa đơn đối với hoạt động bán hàng.
Thời điểm lập hóa đơn khi cung cấp dịch vụ.
Các giao dịch có đặc thù riêng.
Sự phù hợp giữa hóa đơn, chứng từ và thời điểm phát sinh nghiệp vụ.
Việc lập hóa đơn không đúng thời điểm có thể tạo ra rủi ro trong quá trình quản lý thuế. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát rõ ràng và cập nhật các quy định mới.
Đối với doanh nghiệp có các giao dịch đặc thù, kế toán cần rà soát xem hoạt động của đơn vị có phát sinh quan hệ liên kết hay không.
Đây là nội dung cần được xác định trên cơ sở thực tế hoạt động và các quy định liên quan.
Cơ cấu sở hữu và mối quan hệ giữa các bên.
Các giao dịch phát sinh trong quá trình hoạt động.
Hồ sơ, tài liệu liên quan đến giao dịch.
Nghĩa vụ kê khai và thực hiện các yêu cầu có liên quan.
Việc nhận diện sớm giao dịch liên kết giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ và thực hiện nghĩa vụ theo quy định.
Năm 2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cũng cần chủ động cập nhật các quy định thuế có liên quan đến hoạt động của mình.
Đối với kế toán đang hỗ trợ hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp có mô hình kinh doanh liên quan, cần thường xuyên kiểm tra sự thay đổi của chính sách để có phương án thực hiện phù hợp.
Chính sách thuế áp dụng đối với hộ kinh doanh.
Quy định về kê khai và quản lý thuế.
Hóa đơn, chứng từ trong hoạt động kinh doanh.
Phương pháp thực hiện nghĩa vụ thuế.
Những quy định mới chuyển tiếp từ năm 2025 sang năm 2026.
Chủ động cập nhật sẽ giúp người nộp thuế tránh tình trạng áp dụng quy định cũ khi chính sách đã có thay đổi.
Doanh thu là một trong những căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế, vì vậy kế toán cần kiểm tra lại cách ghi nhận và tổng hợp doanh thu.
Đặc biệt, các quy định liên quan đến doanh thu và phương pháp tính thuế có thể thay đổi theo từng nhóm người nộp thuế hoặc từng loại hình hoạt động.
Cách xác định doanh thu.
Thời điểm ghi nhận doanh thu.
Doanh thu của từng loại hoạt động kinh doanh.
Phương pháp tính thuế đang áp dụng.
Các quy định mới có hiệu lực trong năm 2026.
Việc rà soát doanh thu thường xuyên sẽ giúp hạn chế chênh lệch giữa sổ sách kế toán, hóa đơn và hồ sơ kê khai thuế.
Hồ sơ và chứng từ là căn cứ quan trọng để chứng minh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh của doanh nghiệp.
Do đó, kế toán cần đảm bảo việc lưu trữ hóa đơn, chứng từ và hồ sơ liên quan được thực hiện đầy đủ, khoa học và thuận tiện khi cần kiểm tra.
Hóa đơn đầu vào và đầu ra.
Chứng từ kế toán.
Hợp đồng và tài liệu liên quan.
Hồ sơ phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế.
Tài liệu liên quan đến các giao dịch đặc thù.
Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình lưu trữ rõ ràng để dễ dàng tra cứu, đối chiếu và cung cấp khi cần thiết.
Một nội dung quan trọng khác là các quy định chuyển tiếp từ năm 2025 sang năm 2026.
Không phải mọi quy định mới đều áp dụng giống nhau cho tất cả các giao dịch. Một số chính sách có thể có thời điểm hiệu lực riêng hoặc áp dụng theo từng giai đoạn.
Quy định nào đã hết hiệu lực.
Quy định nào tiếp tục áp dụng trong năm 2026.
Chính sách nào có thời điểm hiệu lực mới.
Hoạt động phát sinh trước và sau thời điểm thay đổi chính sách.
Hồ sơ và quy trình nội bộ cần điều chỉnh.
Việc phân biệt rõ quy định đang áp dụng và quy định chuyển tiếp sẽ giúp kế toán hạn chế sai sót trong quá trình xử lý nghiệp vụ.
Năm 2026, công việc của kế toán không đơn thuần là chờ phát sinh nghiệp vụ rồi xử lý. Việc chủ động kiểm tra, đối chiếu và rà soát định kỳ sẽ giúp doanh nghiệp phát hiện sớm những vấn đề cần điều chỉnh.
Chính sách thuế GTGT đang áp dụng cho từng mặt hàng, dịch vụ.
Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
Hồ sơ và điều kiện để chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
Quy định về hóa đơn điện tử và thời điểm lập hóa đơn.
Giao dịch có phát sinh quan hệ liên kết.
Chính sách thuế mới đối với hộ và cá nhân kinh doanh.
Quy định về doanh thu và phương pháp tính thuế.
Hồ sơ, chứng từ cần lưu trữ.
Các quy định chuyển tiếp từ năm 2025 sang năm 2026.
Kế Toán 2026 Nên Ưu Tiên Rà Soát Gì? Câu trả lời không chỉ nằm ở việc cập nhật các văn bản mới, mà quan trọng hơn là kiểm tra xem doanh nghiệp đang áp dụng chính sách thuế, kế toán và hóa đơn như thế nào trong thực tế.
Một quy trình rà soát định kỳ sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phát hiện sai sót, hoàn thiện hồ sơ chứng từ, cập nhật quy định và chuẩn bị tốt hơn cho việc thực hiện nghĩa vụ thuế.
Lưu lại checklist 9 nội dung trên để rà soát lại công việc kế toán – thuế của doanh nghiệp trong năm 2026.
