Khi nào cần quyết toán thuế bổ sung? Điều chỉnh số liệu sau khi quyết toán theo quy định 2026

1 bầu chọn / điểm trung bình: 5
Trong thực tế làm kế toán, không ít doanh nghiệp rơi vào tình huống “đã nộp quyết toán thuế rồi mới phát hiện sai sót”. Có thể là thiếu hóa đơn đầu ra, kê khai sai chi phí được trừ, nhầm lẫn số liệu giữa tờ khai và báo cáo tài chính… Lúc này, câu hỏi thường gặp là: có được điều chỉnh lại không? Có bị phạt không? Thủ tục thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của quyết toán thuế bổ sung, khi nào cần thực hiện, quy trình điều chỉnh số liệu và các căn cứ pháp lý mới nhất năm 2026.

Quyết toán thuế bổ sung là gì? (Cập nhật Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15)

Căn cứ khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2026), người nộp thuế có quyền khai bổ sung hồ sơ khai thuế khi phát hiện sai sót sau khi đã nộp hồ sơ cho cơ quan thuế, miễn là việc bổ sung được thực hiện trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.

Như vậy, quyết toán thuế bổ sung có thể hiểu là việc:

  • Điều chỉnh lại số liệu đã kê khai
  • Nộp hồ sơ khai bổ sung theo đúng mẫu
  • Thực hiện nộp thêm tiền thuế (nếu phát sinh thiếu)
  • Hoặc điều chỉnh giảm nghĩa vụ thuế (nếu kê khai thừa)

Điểm quan trọng cần nhớ: pháp luật cho phép doanh nghiệp tự sửa sai, nhưng càng phát hiện sớm thì rủi ro xử phạt càng thấp.

Khi nào doanh nghiệp cần thực hiện khai bổ sung sau quyết toán?

Không phải sai sót nào cũng phải lập hồ sơ phức tạp. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần khai bổ sung khi rơi vào một trong các trường hợp sau:

  • Kê khai thiếu doanh thu (ví dụ bỏ sót hóa đơn đầu ra)
  • Hạch toán sai chi phí được trừ theo Luật Thuế TNDN 2025
  • Sai sót thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
  • Nhầm lẫn giữa số liệu báo cáo tài chính và tờ khai quyết toán
  • Sai thuế suất hoặc áp dụng sai ưu đãi thuế

Ví dụ thực tế: Doanh nghiệp phát hiện còn 01 hóa đơn đầu ra chưa kê khai trong kỳ quyết toán TNDN năm 2025. Khi bổ sung, doanh thu tăng, kéo theo tăng thu nhập chịu thuế và phát sinh thêm thuế phải nộp. Trường hợp này bắt buộc phải thực hiện khai bổ sung. Ngược lại, nếu chỉ sai lỗi chính tả hoặc không làm thay đổi nghĩa vụ thuế thì không phải nộp lại toàn bộ hồ sơ.

Hồ sơ khai bổ sung theo quy định mới 2026

Theo hướng dẫn tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP (được áp dụng song hành với Luật Quản lý thuế mới) và thực tiễn kê khai trên hệ thống HTKK, hồ sơ khai bổ sung bao gồm:

  • Tờ khai thuế bổ sung của kỳ sai sót
  • Bản giải trình khai bổ sung, điều chỉnh
  • Tài liệu chứng minh (nếu có)

Điểm mới 2026 cần đặc biệt lưu ý: Trường hợp khai bổ sung không làm thay đổi nghĩa vụ thuế thì doanh nghiệp chỉ cần nộp Bản giải trình, không phải lập lại tờ khai bổ sung. Quy định này giúp tinh giản thủ tục hành chính và giảm áp lực hồ sơ cho doanh nghiệp.

Quy trình 7 bước thực hiện quyết toán thuế bổ sung

Để tránh sai sót tiếp diễn hoặc bị xử phạt không đáng có, doanh nghiệp nên thực hiện theo quy trình thực tế sau:

Bước 1. Rà soát toàn bộ số liệu liên quan: Kiểm tra đối chiếu

  • Hóa đơn đầu vào - đầu ra
  • Sổ sách kế toán
  • Báo cáo tài chính
  • Tờ khai thuế đã nộp

Bước 2. Xác định mức độ sai sót: Sai sót có làm:

  • Tăng thuế phải nộp?
  • Giảm thuế phải nộp?
  • Không thay đổi nghĩa vụ thuế?

Bước 3. Lập hồ sơ điện tử trên HTKK: Thực hiện kê khai bổ sung đúng kỳ tính thuế phát sinh sai sót.

Bước 4. Nộp tiền thuế thiếu (nếu có): Theo Luật Quản lý thuế, nếu phát sinh thiếu thuế, doanh nghiệp phải nộp

  • Tiền thuế bổ sung

  • Tiền chậm nộp 0,03%/ngày tính trên số tiền thiếu

Bước 5. Theo dõi phản hồi từ cơ quan thuế: Kiểm tra thông báo chấp nhận hay yêu cầu giải trình thêm.

Bước 6. Điều chỉnh lại sổ kế toán: Đảm bảo số liệu kế toán khớp với hồ sơ đã điều chỉnh.

Bước 7. Lưu trữ hồ sơ đầy đủ: Phục vụ kiểm tra, thanh tra sau này. Quy trình này phù hợp với thực tiễn áp dụng Nghị định 126/2020/NĐ-CP và hệ thống kê khai điện tử hiện hành.

Mức xử phạt khi khai sai nhưng không bổ sung kịp thời

Căn cứ Nghị định 125/2020/NĐ-CP, nếu doanh nghiệp không chủ động khai bổ sung mà bị cơ quan thuế phát hiện thì có thể bị:

  • Phạt 20% số thuế khai thiếu
  • Tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày
  • Truy thu toàn bộ số thuế còn thiếu

Trường hợp có dấu hiệu gian lận nghiêm trọng, doanh nghiệp còn có thể bị xử lý theo Bộ luật Hình sự. Do đó, việc chủ động thực hiện quyết toán thuế bổ sung không chỉ là quyền mà còn là biện pháp bảo vệ doanh nghiệp.

Có được khai bổ sung khi đã có quyết định thanh tra?

Theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, doanh nghiệp chỉ được khai bổ sung trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra. Nếu quyết định thanh tra đã được công bố, doanh nghiệp vẫn có thể giải trình, nhưng sẽ không được hưởng cơ chế tự điều chỉnh như trước đó. Vì vậy, yếu tố “thời điểm” cực kỳ quan trọng.

Điều chỉnh số liệu sau quyết toán có ảnh hưởng báo cáo tài chính?

Có. Khi thực hiện khai bổ sung, doanh nghiệp cần:

  • Điều chỉnh lại lợi nhuận sau thuế
  • Cập nhật số dư tài khoản thuế
  • Thuyết minh lại báo cáo tài chính nếu trọng yếu

Nếu sai sót liên quan đến nhiều kỳ, có thể phải thực hiện điều chỉnh hồi tố theo chuẩn mực kế toán.

Những sai lầm phổ biến khiến doanh nghiệp bị truy thu

Trong thực tế tư vấn kế toán, những lỗi thường gặp gồm:

  • Bỏ sót hóa đơn đầu ra
  • Hạch toán chi phí không đủ điều kiện
  • Không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với hóa đơn từ mức 5 triệu đồng trở lên (từ 01/07/2025)
  • Áp dụng sai ưu đãi thuế

Các lỗi này nếu không được phát hiện sớm sẽ dẫn đến rủi ro truy thu lớn.

Chủ động sửa sai luôn tốt hơn bị xử phạt

Quyết toán thuế bổ sung không phải là dấu hiệu tiêu cực, mà là cơ chế cho phép doanh nghiệp tự điều chỉnh sai sót theo quy định pháp luật. Căn cứ Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và các nghị định hướng dẫn, doanh nghiệp hoàn toàn có quyền khai bổ sung nếu thực hiện đúng thời điểm và đúng thủ tục.

Điều quan trọng là:

  • Phát hiện sớm
  • Thực hiện đúng quy trình
  • Nộp đủ thuế và tiền chậm nộp (nếu có)
  • Lưu trữ hồ sơ minh bạch

Chủ động điều chỉnh sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tránh bị xử phạt nặng và giữ uy tín khi cơ quan thuế thanh tra sau này.

Kế Toán Đại Dương sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong mọi vấn đề về thuế – kế toán.

Hotline: 0966 002 638

Email: [email protected]

Website: https://ketoanthuedaiduong.com/

0966002638