Thuế trong hoạt động hợp tác - liên doanh: Những quy định doanh nghiệp cần nắm rõ

Cơ sở pháp lý về hoạt động hợp tác - liên doanh

Hoạt động hợp tác kinh doanh và liên doanh tại Việt Nam được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật quan trọng liên quan đến đầu tư, doanh nghiệp và thuế.

Một số văn bản pháp lý đáng chú ý gồm:

• Luật Đầu tư 2020 - quy định các hình thức đầu tư kinh doanh, trong đó có hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC).
• Luật Doanh nghiệp 2020 - quy định về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp.
• Luật Quản lý thuế 2019 - quy định về quản lý, kê khai và nộp thuế của doanh nghiệp.
• Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 - thay thế Luật Thuế GTGT 2008, có hiệu lực từ 01/7/2025.
• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 - thay thế Luật Thuế TNDN 2008, có hiệu lực từ 01/10/2025.
• Nghị định 31/2021/NĐ-CP - hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Đầu tư.
• Thông tư 80/2021/TT-BTC - hướng dẫn một số nội dung về quản lý thuế.

Những quy định này tạo thành khung pháp lý quan trọng giúp doanh nghiệp xác định đúng nghĩa vụ thuế khi tham gia hợp tác kinh doanh hoặc liên doanh.

Các hình thức hợp tác - liên doanh phổ biến

Trong thực tế, doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều mô hình hợp tác khác nhau tùy theo mục tiêu kinh doanh và chiến lược phát triển.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC)

Theo quy định của Luật Đầu tư 2020, hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC - Business Cooperation Contract) là thỏa thuận giữa các nhà đầu tư nhằm cùng thực hiện hoạt động kinh doanh và phân chia lợi nhuận mà không thành lập pháp nhân mới.

Đặc điểm của hình thức này gồm:

• Các bên tham gia vẫn giữ tư cách pháp lý độc lập.
• Việc phân chia doanh thu, chi phí và lợi nhuận được quy định trong hợp đồng hợp tác.
• Nghĩa vụ thuế được thực hiện theo phần doanh thu hoặc lợi nhuận của từng bên.

Do không thành lập doanh nghiệp mới, việc quy định rõ trách nhiệm kê khai và nộp thuế trong hợp đồng BCC là yếu tố rất quan trọng.

Thành lập doanh nghiệp liên doanh

Ngoài hình thức hợp đồng BCC, các bên có thể lựa chọn thành lập doanh nghiệp liên doanh.

Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp liên doanh có thể được thành lập dưới dạng:

• Công ty trách nhiệm hữu hạn
• Công ty cổ phần

Trong trường hợp này, doanh nghiệp liên doanh có tư cách pháp nhân độc lập, tự thực hiện nghĩa vụ thuế và các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật.

Thuế giá trị gia tăng trong hoạt động hợp tác kinh doanh

Trong phần lớn các hoạt động kinh doanh, thuế giá trị gia tăng (GTGT) là loại thuế phát sinh phổ biến.

Theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, doanh nghiệp có trách nhiệm:

• Lập hóa đơn khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ
• Kê khai và nộp thuế GTGT theo quy định

Đối với các hoạt động hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp cần xác định rõ:

• Bên nào chịu trách nhiệm xuất hóa đơn
• Bên nào thực hiện kê khai thuế

Hiện nay, việc sử dụng hóa đơn điện tử được thực hiện theo:

• Nghị định 123/2020/NĐ-CP
• Thông tư 78/2021/TT-BTC

Việc xác định đúng trách nhiệm lập hóa đơn giúp doanh nghiệp tránh sai sót trong quá trình kê khai và quyết toán thuế.

Thuế thu nhập doanh nghiệp trong hoạt động liên doanh

Đối với doanh nghiệp liên doanh được thành lập theo quy định của pháp luật, nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) được thực hiện tương tự như các doanh nghiệp thông thường.

Theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, doanh nghiệp cần thực hiện:

• Xác định thu nhập chịu thuế
• Kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp
• Nộp thuế theo thuế suất quy định

Hiện nay, thuế suất TNDN phổ biến là 20% trên thu nhập chịu thuế. Một số doanh nghiệp có thể được hưởng chính sách ưu đãi thuế suất 15% - 17% tùy theo quy mô doanh thu hoặc lĩnh vực hoạt động.

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế, lợi nhuận còn lại sẽ được phân chia cho các nhà đầu tư theo tỷ lệ góp vốn hoặc theo thỏa thuận trong hợp đồng liên doanh.

Thuế nhà thầu trong hợp tác với đối tác nước ngoài

Trong nhiều trường hợp, hoạt động hợp tác kinh doanh có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài.

Khi đó, doanh nghiệp cần lưu ý đến thuế nhà thầu nước ngoài (Foreign Contractor Tax - FCT).

Theo quy định tại Thông tư 103/2014/TT-BTC, thuế nhà thầu áp dụng đối với tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Thuế nhà thầu thường bao gồm:

• Thuế giá trị gia tăng
• Thuế thu nhập doanh nghiệp

Tùy từng trường hợp, doanh nghiệp có thể áp dụng phương pháp khấu trừ, phương pháp trực tiếp hoặc phương pháp hỗn hợp khi tính thuế nhà thầu. Việc xác định đúng nghĩa vụ thuế nhà thầu giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý khi hợp tác với đối tác quốc tế.

Một số lưu ý quan trọng khi thực hiện nghĩa vụ thuế

Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật về thuế trong hoạt động hợp tác - liên doanh, doanh nghiệp nên lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:

Thứ nhất, cần quy định rõ trách nhiệm kê khai và nộp thuế trong hợp đồng hợp tác kinh doanh.

Thứ hai, xác định rõ phương thức phân chia doanh thu và lợi nhuận giữa các bên tham gia hợp tác.

Thứ ba, sử dụng hóa đơn và chứng từ hợp lệ theo quy định của Luật Kế toán 2015.

Thứ tư, thực hiện kê khai và nộp thuế đúng thời hạn theo quy định của cơ quan thuế.

Ngoài ra, doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống kế toán chuyên nghiệp hoặc sử dụng dịch vụ kế toán - thuế để quản lý hiệu quả các nghĩa vụ tài chính phát sinh trong quá trình hợp tác kinh doanh.

Hoạt động hợp tác - liên doanh mang lại nhiều cơ hội cho doanh nghiệp trong việc mở rộng thị trường, tận dụng nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, mỗi hình thức hợp tác đều đi kèm với những nghĩa vụ pháp lý và thuế cần tuân thủ chặt chẽ.

Việc hiểu rõ các quy định tại Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý thuế cùng các luật thuế mới ban hành sẽ giúp doanh nghiệp xác định đúng nghĩa vụ thuế, hạn chế rủi ro pháp lý và đảm bảo hoạt động kinh doanh minh bạch, bền vững.

Kế Toán Đại Dương sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong mọi vấn đề về thuế - kế toán.

Hotline: 0966 002 638

Email: [email protected]

Website: https://ketoanthuedaiduong.com/