Thông tư 99/2025/TT-BTC: Tổng hợp điểm mới quan trọng về chế độ kế toán doanh nghiệp từ 2026

Thông tư 99/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành đã cập nhật và hoàn thiện nhiều quy định quan trọng về chế độ kế toán doanh nghiệp, chính thức áp dụng từ ngày 01/01/2026. Thông tư này được xem là bước thay đổi lớn, thay thế và bổ sung nhiều nội dung so với Thông tư 200/2014/TT-BTC, nhằm nâng cao tính minh bạch, phù hợp với thực tiễn quản trị và tiệm cận thông lệ kế toán quốc tế.

1. Quy định rõ hơn về đơn vị tiền tệ trong kế toán

Thông tư 99 đã quy định chi tiết điều kiện để doanh nghiệp được sử dụng ngoại tệ làm đơn vị kế toán, cách xác định đơn vị tiền tệ, cũng như nguyên tắc thay đổi và chuyển đổi đơn vị tiền tệ. Việc thay đổi chỉ được thực hiện tại đầu niên độ kế toán và áp dụng tỷ giá chuyển khoản trung bình của ngân hàng giao dịch thường xuyên. Tuy nhiên, báo cáo tài chính nộp cho cơ quan quản lý nhà nước vẫn bắt buộc trình bày bằng Đồng Việt Nam.

2. Chuẩn hóa quy trình lập, ký và kiểm soát chứng từ kế toán

Thông tư 99 nhấn mạnh yêu cầu mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh đều phải lập chứng từ kế toán, mỗi nghiệp vụ chỉ lập một lần. Việc ký chứng từ phải tuân thủ Luật Kế toán, phân cấp phù hợp với quy chế quản trị nội bộ và đảm bảo kiểm soát chặt chẽ tài sản, nguồn vốn. Đặc biệt, kế toán trưởng không được ký thay chức danh của người quản lý, điều hành doanh nghiệp nếu không có căn cứ pháp lý.

3. Linh hoạt trong hệ thống biểu mẫu chứng từ kế toán

Doanh nghiệp được tham khảo và áp dụng hệ thống biểu mẫu tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 99. Trường hợp cần thiết, doanh nghiệp được thiết kế hoặc sửa đổi biểu mẫu chứng từ cho phù hợp với đặc thù hoạt động, nhưng phải đảm bảo đầy đủ nội dung theo Luật Kế toán và ban hành quy chế hạch toán làm căn cứ thực hiện.

4. Thay thế Bảng cân đối kế toán bằng Báo cáo tình hình tài chính

Từ ngày 01/01/2026, “Bảng cân đối kế toán” theo Thông tư 200 sẽ được thay thế bằng “Báo cáo tình hình tài chính” (Mẫu số B01-DN). Việc thay đổi tên gọi và cấu trúc này giúp thống nhất thuật ngữ, đồng thời nâng cao khả năng phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp.

5. Bổ sung bộ báo cáo tài chính cho doanh nghiệp không hoạt động liên tục

Thông tư 99 quy định riêng bộ báo cáo tài chính áp dụng cho doanh nghiệp trong giai đoạn giải thể, phá sản hoặc ngừng hoạt động. Quy định này giúp phản ánh trung thực tình trạng tài chính trong giai đoạn chuyển giao, hạn chế sai lệch thông tin.

6. Cập nhật nguyên tắc phân loại tài sản và nợ phải trả

Thông tư làm rõ tiêu chí phân loại tài sản ngắn hạn – dài hạn và nợ phải trả ngắn hạn – dài hạn dựa trên chu kỳ kinh doanh, thời hạn 12 tháng và khả năng thanh toán. Đồng thời, yêu cầu thuyết minh đầy đủ các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán.

7. Bổ sung hướng dẫn kế toán khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp

Lần đầu tiên, Thông tư 99 quy định riêng nguyên tắc ghi nhận và trình bày báo cáo tài chính trong các trường hợp tái cấu trúc doanh nghiệp, giúp thống nhất cách xử lý kế toán trong thực tế.

8. Điều chỉnh và mở rộng hệ thống tài khoản kế toán

Một số thay đổi đáng chú ý gồm bổ sung tài khoản tài sản sinh học (TK 215), mở chi tiết tài khoản chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu, đồng thời chuẩn hóa lại thuật ngữ vốn chủ sở hữu.

Nhìn chung, Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ cập nhật kỹ thuật kế toán mà còn nâng cao yêu cầu về quản trị, minh bạch và tính tuân thủ pháp luật đối với doanh nghiệp trong giai đoạn mới.